การศึกษาเปรียบเทียบระหว่างกัญชา กับ กัญชง

                  

ตามที่รัฐบาลได้มีนโยบายส่งเสริมการปลูกพืชกัญชง เพื่อนำมาใช้ทอผ้าอย่างจริงจัง แต่

เนื่องจากต้นกัญชง มีลักษณะทางพฤกษศาสตร์คล้ายกัญชา ซึ่งเป็นพืชเสพติด สถาบันวิชาการและตรวจพิสูจน์ยาเสพติด ได้เคยศึกษาเปรียบเทียบกัญชา กับกัญชง เมื่อปี พ.ศ.2537 โดยได้รับการสนับสนุนตัวอย่างจาก สำนักงานป้องกันและปราบปรามยาเสพติด  ภาคเหนือ ในขณะนั้น  ทำการศึกษาทั้งทางกายภาพ และทางเคมี โดยทำการเปรียบเทียบลักษณะทางกายภาพ ของส่วนต่างๆ  และตรวจพิสูจน์องค์ประกอบทางเคมีที่เป็นสารออกฤทธิ์สำคัญที่มีอยู่ในกัญชา และกัญชง ได้แก่ เตตราไฮโดรแคนนาบินอล(Tetrahydrocannabinol , THC) แคนนาบิไดออล (Cannabidiol,CBD) และ แคนนาบินอล (Cannabinol,CBN) 

 

การศึกษาลักษณะทางกายภาพ

 

          โดยทำการเปรียบเทียบลักษณะทางกายภาพของส่วนต่าง ๆ ของกัญชา และกัญชง  ได้แก่

1. ช่อดอก

2. ใบ

3. กิ่ง

4. ลำต้น

5. ราก

         

          ผลการศึกษาพบว่า กัญชาและกัญชง มีลักษณะที่แตกต่างกัน ดังนี้

          1. ส่วนของยอดช่อดอก ช่อใบ กัญชา มีลักษณะเป็นพุ่ม และ กัญชง มีลักษณะเรียว เล็ก

2. ลักษณะใบ พบว่า กัญชา ใบใหญ่ กว้าง ส่วนกัญชง ใบจะเรียว และเล็ก กว่า

3. ส่วนของกิ่ง และ ลำต้น กัญชา มีลำต้นเตี้ย เป็นพุ่ม ระยะห่างของข้อ-ปล้อง สั้น

สำหรับกัญชง ลำต้นจะสูง ชะลูด ระยะห่างของข้อ-ปล้อง จะยาว และท่อน้ำเลี้ยงก็มีลักษณะที่แตกต่างกัน    คือ กัญชา ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางของท่อน้ำเลี้ยง ใหญ่กว่า ของกัญชง

          4. ในส่วนของราก ไม่มีลักษณะที่แตกต่างกันเด่นชัด

 

รายละเอียดการผลการศึกษาทางกายภาพ ปรากฏตามตาราง

 

 

กัญชา

กัญชง

 

ยอด

ช่อดอก

                                                       

        

 

 

เป็นพุ่ม

 

ยาว เรียว เล็ก

 

ใบ

 

       

 

 

 

ใบใหญ่ กว้าง

 

 

 

ใบเล็ก เรียว

 

กิ่ง

ลำต้น

 

                 

 

           

 

                  

       

 

                  

     

 

 

 

 

 

 

ลำต้นเตี้ยกว่า

เป็นพุ่ม

ระยะห่างของ

ข้อ-ปล้อง สั้น

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ลำต้น ลักษณะเป็นพุ่มเตี้ย

 

 

 

 

 

 

 

 

ท่อน้ำเลี้ยง

มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง

ใหญ่กว่า

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ลำต้นสูง  ชะลูด

 

ระยะห่างของ

ข้อ-ปล้องยาว

 

 

 

 

 

 

ลำต้นสูง

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ท่อน้ำเลี้ยง มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง

เล็กกว่า และมีเยื่อบางสีขาว

 

ราก

 

       

 

      

 

 

 

 

 

แตกต่างไม่เด่นชัด

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

แตกต่างไม่เด่นชัด

 

การตรวจพิสูจน์ทางเคมี

 

แบ่งเป็น 3 ขั้นตอน ดังนี้

          1. ปฏิกิริยาการเกิดสี (Color Test)

            2. ทินเลเยอร์โครมาโตกราฟ (Thin Layer Chromatography ,TLC)

          3. การตรวจปริมาณวิเคราะห์ โดยใช้เครื่องแก๊สโครมาโตกราฟ (Gas  Chromaography , GC)

 

ปฏิกิริยาการเกิดสี (Color Test)

ปฏิกิริยาการเกิดสีกับ Fast Blue B Salt  พบว่ากัญชา และกัญชง จะให้ผลเป็นบวก

เหมือนกัน แต่ความเข้มข้นของสีที่เกิดขึ้น จะแตกต่างกัน และแต่ละส่วนของกัญชา และกัญชงก็จะให้ความ

เข้มข้นของสีต่างกันด้วย เช่น กัญชา จะให้สีเข้มกว่ากัญชง และส่วนช่อดอกของกัญชา และกัญชง จะให้สี

เข้มกว่าส่วนอื่นๆ ซึ่งอาจสรุปเบื้องต้นโดยรวมได้ว่า กัญชา มีปริมาณสารออกฤทธิ์มากกว่า ส่วนช่อดอก

มีปริมาณสารออกฤทธิ์มากที่สุด เป็นต้น โดยมีรายละเอียด ดังนี้

 

ตัวอย่าง

กัญชา

กัญชง

ช่อดอก

+++++

++++

ใบ

++++

+++

กิ่ง

+++

++

ลำต้น

++

+

ราก

+

+

 

หมายเหตุ  + คือให้ผลเป็นบวกกับ Fast Blue B Salt จำนวนเครื่องหมาย + แสดงให้เห็นถึงความเข้มของ สีที่เกิดขึ้น เช่น ++ จะเข้มกว่า +

 

การตรวจโดยวิธีทินเลเยอร์โครมาโตกราฟ (Thin Layer Chromatography,TLC)

 

โดยใช้ Peteoleum Ether: Ether (80:20) เป็น Developing Solvent ซึ่งในขั้นตอนนี้สรุปได้ว่ากัญชา และกัญชง มีสารออกฤทธิ์ ที่สำคัญคือ 3 ชนิด ได้แก่

1. เตตราไฮโดรแคนนาบินอล Tetrahydrocannabinol,THC)

2. แคนนาบิไดออล (Cannabidiol,CBD)

3. แคนนาบินอล(Cannabinol,CBN)

ผลการตรวจพิสูจน์ มีรายลละเอียด ดังตาราง

 

ตัวอย่าง

ผลการตรวจพิสูจน์

พืช

ส่วน

CBD

THC

CBN

กัญชา

ช่อดอก

Ö

Ö

Ö

ใบ

Ö

Ö

Ö

กิ่ง

Ö

Ö

Ö

ลำต้น

Ö

Ö

Ö

ราก

Ö

Ö

Ö

กัญชง

ช่อดอก

Ö

Ö

Ö

ใบ

Ö

Ö

Ö

กิ่ง

Ö

Ö

Ö

ลำต้น

Ö

Ö

Ö

ราก

Ö

Ö

Ö

การตรวจปริมาณวิเคราะห์ โดยใช้เครื่องแก๊สโครมาโตกราฟ  (Gas Chromaography,GC)

แบ่งออกเป็น 2 ขั้นตอนหลัก ได้แก่

          1. การสกัดสารออกฤทธิ์ ด้วยตัวทำละลาย

          2. การตรวจหาปริมาณด้วยเครื่องแก๊สโครมาโตกราฟ

 

การสกัด

            1. สกัดโดยใช้ตัวทำลาย 3 ชนิดคือ

                   - Petroleum Ether

                        - Hexane

                        - Methanol

ข้อสรุป

          ส่วนต่างๆ ของกัญชา และกัญชง ได้แก่ ช่อดอก ใบ กิ่ง ลำต้น และ ราก ตรวจพบสารออกฤทธิ์ ทั้ง 3 ชนิด ได้แก่ เตตราไฮโดรแคนนาบินอล (Tetrahydrocannabinol,THC) แคนนาบิไดออล (Cannabidiol,CBD) และ แคนนาบินอล(Cannabinol,CBN)

 

2.  การตรวจหาปริมาณของสารออกฤทธิ์ โดยใช้เครื่องแก๊สโครมาโตกราฟ

 

ส่วนของพืช

ตัวทำ

ละลายที่ใช้สกัด

กัญชา

ปริมาณที่ตรวจพบ (%)

กัญชง

ปริมาณที่ตรวจพบ (%)

 

CBD

 

THC

 

CBN

 

CBD

 

THC

 

CBN

ช่อดอก

Pet.Ether

0.70

3.10

0.03

2.22

0.40

-

Hexane

0.65

1.70

0.03

4.13

1.02

0.05

Methanol

0.54

1.40

0.03

-

-

-

ใบ

Pet.Ether

0.82

1.60

0.0

1.00

0.12

0.04

Hexane

0.53

1.00

0.04

3.22

0.29

0.06

Methanol

1.39

1.61

0.04

6.50

0.56

0.02

กิ่ง

Pet.Ether

0.05

0.06

0.005

0.21

0.05

0.004

Hexane

0.05

0.13

0.008

0.08

0.02

-

Methanol

-

0.35

-

0.18

0.014

-

ลำต้น

Pet.Ether

-

0.002

-

-

0.001

-

Hexane

-

0.001

-

-

0.006

-

Methanol

´

´

´

´

´

´

ราก

Pet.Ether

-

0.003

-

-

0.001

-

Hexane

´

´

´

´

´

´

Methanol

´

´

´

´

´

´

 

หมายเหตุ   - หมายถึง ตรวจไม่พบ

´       หมายถึง ตัวอย่างไม่พอ            

 

สรุปผลการตรวจพิสูจน์ทางเคมี พบว่า

                   1. Petroleum Ether เป็นสารที่ใช้ในการสกัดได้ดีที่สุด

                   2. กัญชา และกัญชง มีสารออกฤทธิ์ คือ เตตราไฮโดรแคนนาบินอล (Tetrahydrocannabinol,THC)แคนนาบิไดออล (Cannabidiol,CBD) และ แคนนาบินอล(Cannabinol,CBN) เหมือนกัน แต่มีปริมาณแตกต่างกัน

                   3. ส่วนช่อดอก และใบ ของทั้งกัญชา และกัญชง มีปริมาณสารออกฤทธิ์มากกว่าส่วนอื่น

โดยช่อดอกจะมีปริมาณสารออกฤทธิ์มากที่สุด

                   4. ถ้าเปรียบเทียบดังตาราง พบว่า กัญชา มีปริมาณเตตราไฮโดรแคนนาบินอล (Tetrahydrocannabinol,THC) มากกว่า กัญชง ส่วนกัญชงจะมีปริมาณ     แคนนาบิไดออล (Cannabidiol,CBD) มากกว่ากัญชา รายละเอียด ดังตาราง

 

ส่วนของพืช

ตัวทำ

ละลายที่ใช้สารสกัด

กัญชา ปริมาณ (%)

กัญชง ปริมาณ (%)

 

CBD

 

THC

 

CBN

 

CBD

 

THC

 

CBN

ช่อดอก

Pet.Ether

0.70

3.10

0.03

2.22

0.40

-

ใบ

Pet.Ether

0.82

1.60

0.0

1.00

0.12

0.04

 

 

                  จากการตรวจพิสูจน์ส่วนต่างๆ ของกัญชา และกัญชง แล้วได้ทำการตรวจพิสูจน์

ตัวอย่างกัญชา จากของกลางคดียาเสพติด ในระหว่างปี 2536-2537  จำนวน 10 คดี โดยทำการ

ตรวจพิสูจน์วิธีเดียวกัน รายละเอียด ดังตาราง

 

ตัวอย่างที่

ปริมาณที่ตรวจพบ (%)

CBD

THC

CBN

1

1.10

1.60

0.55

2

1.41

1.93

0.89

3

1.44

2.06

0.96

4

3.47

3.22

0.91

5

1.07

0.58

0.84

6

1.00

1.93

1.32

7

0.47

0.62

0.18

8

1.86

5.49

0.47

9

1.43

4.74

0.48

10

2.05

5.86

0.54

 

                   (ทำการสกัดตัวอย่าง โดยใช้ Petroleum Ether ซึ่งเป็นสารที่ใช้ในการสกัดที่ดีที่สุด)

 

                   จากตารางพบว่า ตัวอย่างกัญชา จากของกลางคดียาเสพติด ระหว่างปี 2536-2537

จำนวน 10 คดี พบว่ามีปริมาณ THC 0.58-5.86% และ CBD 0.47-3.47%  สำหรับตัวอย่างที่ 5 และ 7 ตรวจพบปริมาณ THC และ CBD ค่อนข้างต่ำ เนื่องมาจากเป็นกัญชาในส่วนที่มีปริมาณสารออกฤทธิ์น้อย

 

                   จากผลการศึกษา พบข้อแตกต่างของกัญชง และ กัญชา ทั้งทางด้านกายภาพ และ

ทางด้านเคมี  ดังนั้น ในกรณีที่

- ตัวอย่างมีลักษณะเป็นกัญชา หรือ กัญชง ที่ยังคงเป็นส่วนต่าง ๆ ได้แก่ ลำต้น ยอดช่อ

ดอก ใบ  หรือ ปลูกเป็นไร่ สามารถเปรียบเทียบลักษณะทางกายภาพ ได้ว่าเป็นพืชกัญชา หรือ กัญชง

 

                   แต่ในกรณีที่

                   - ตัวอย่างเป็นพืชกัญชา หรือ กัญชง ที่ รวมกันมา อัดเป็นแท่ง หรือ ยอดช่อดอก ช่อใบ ที่ใช้สำหรับเสพ  ห่อรวมกันมา ลักษณะทางกายภาพ ไม่สามารถระบุ/สันนิษฐาน ได้ว่าเป็นกัญชา หรือ กัญชง ต้องใช้องค์ประกอบทางเคมี ได้แก่ ปริมาณ THC และ CBD  ที่แตกต่างกัน เป็นข้อมูลหนึ่งในการระบุ/สันนิษฐานว่าเป็นกัญชา หรือ กัญชง โดยมีความแตกต่าง ดังนี้

 

พืช

ปริมาณ THC (%)

ปริมาณ CBD (%)

กัญชา

1.60-3.10

0.70-0.82

กัญชง

0.12-0.40

1.00-2.22

 

ข้อสรุป

                   จากผลการตรวจพิสูจน์เปรียบเทียบ กัญชา และกัญชง พบว่ามีความแตกต่างกันทั้งด้านกายภาพ และทางองค์ประกอบทางเคมี สรุปได้ดังนี้

1. ทางด้านกายภาพ มีความแตกต่างกันในส่วนต่าง ๆ ค่อนข้างชัดเจน เช่น ลักษณะใบ ที่กัญชาเป็นใบใหญ่ กลม ส่วนกัญชง เป็นใบเล็ก เรียว ลำต้นของกัญชา เป็นพุ่มเตี้ย ข้อ-ปล้อง สั้น ท่อน้ำเลี้ยงเส้นผ่าศูนย์กลางใหญ่ ส่วนลำต้นกัญชง สูง ชลูด  ข้อ-ปล้อง ยาว ท่อน้ำเลี้ยงเส้นผ่าศูนย์กลางเล็ก เป็นต้น

2.ทางด้านองค์ประกอบทางเคมี  กัญชา และ กัญชง มีสารออกฤทธิ์ที่เหมือนกัน คือเตตราไฮโดรแคนนาบินอล(Tetrahydrocannabinol,THC) แคนนาบิไดออล (Cannabidiol,CBD) และ แคนนาบินอล(Cannabinol,CBN) แต่มีปริมาณแตกต่างกัน

3. ส่วนช่อดอก และใบของทั้งกัญชา และกัญชง มีปริมาณสารออกฤทธิ์มากกว่าส่วนอื่น

โดยช่อดอกจะมีปริมาณสารออกฤทธิ์มากที่สุด

                   4. ถ้าเปรียบเทียบ ดังตารางพบว่า กัญชา มีปริมาณเตตราไฮโดรแคนนาบินอล(Tetrahydrocannabinol,THC) มากกว่า กัญชง ส่วนกัญชงจะมีปริมาณแคนนาบิไดออล (Cannabidiol,CBD) มากกว่ากัญชา

                   5. ข้อมูลที่ได้จากการศึกษานี้ ได้จากศึกษาเพียง 2-3 ตัวอย่างเท่านั้น จะได้ข้อมูลที่

ชัดเจนขึ้น ควรจะทำการศึกษาจากจำนวนตัวอย่างที่มากกว่านี้